Η απότομη άνοδος των τιμών του πετρελαίου, που ξεπέρασε τα 100 δολάρια το βαρέλι, έχει αυξήσει κατακόρυφα το κόστος των καυσίμων για τα νοικοκυριά στις ΗΠΑ εξαιτίας του πολέμου στο Ιράν. Σύμφωνα με εκτιμήσεις του Εργαστηρίου Κλιματικών Λύσεων του Πανεπιστημίου Brown, οι Αμερικανοί καταναλωτές έχουν δαπανήσει συνολικά περίπου 107 δισεκατομμύρια δολάρια επιπλέον για βενζίνη και ντίζελ κατά τη διάρκεια των έξι μηνών του πολέμου, καθώς και εξαιτίας των διαταραχών που προκάλεσε η σύγκρουση Ρωσίας-Ουκρανίας, σε σύγκριση με το ποσό που θα είχαν δαπανήσει χωρίς πόλεμο.

Αυτό αντιστοιχεί κατά μέσο όρο σε επιβάρυνση άνω των 500 εκατομμυρίων δολαρίων καθημερινά από τις 28 Φεβρουαρίου, ημέρα που ξεκίνησε ο πόλεμος στο Ιράν. Η συνεχιζόμενη άνοδος της τιμής του αργού πετρελαίου σημαίνει ότι ο λογαριασμός θα εξακολουθήσει να αυξάνεται με γρήγορο ρυθμό τις επόμενες εβδομάδες.

Πόσο επιβαρύνει η κρίση πετρελαίου τους Αμερικανούς;

Το επιπλέον κόστος για καύσιμα παραμένει πάντως μικρό σε σύγκριση με τις συνολικές δαπάνες των Αμερικανών για βασικά αγαθά και υπηρεσίες, όπως η στέγαση και η υγειονομική περίθαλψη. Το υπουργείο Εμπορίου των ΗΠΑ προβλέπει ότι φέτος οι Αμερικανοί θα ξοδέψουν για προσωπικές ανάγκες πάνω από 22 τρισεκατομμύρια δολάρια, ενώ υπολογίζεται ότι θα πληρώσουν 69 δισεκατομμύρια δολάρια για νηπιαγωγεία, δημοτικά και γυμνάσια.

Η άνοδος των τιμών πετρελαίου ενίσχυσε τον συνολικό πληθωρισμό και συνέβαλε στο να ξεπεράσει η απόδοση των 10ετών ομολόγων του αμερικανικού Δημοσίου το 5% για πρώτη φορά εδώ και χρόνια.

Πώς επηρεάζονται οι αποταμιεύσεις των αμερικανικών νοικοκυριών;

Η αύξηση του κόστους των καυσίμων επηρεάζει και τις προοπτικές της Ομοσπονδιακής Τράπεζας των ΗΠΑ, καθώς οι τιμές στα βενζινάδικα αναγκάζουν οικογένειες χαμηλού και μεσαίου εισοδήματος να μειώσουν τις αποταμιεύσεις τους ή να περιορίσουν τις δαπάνες τους σε άλλους τομείς. «Αποτελεί σίγουρα εμπόδιο για την οικονομία», δήλωσε ο Μάικλ Πιρς (Michael Pearce), επικεφαλής οικονομολόγος για τις ΗΠΑ στην Oxford Economics.

Το ποσοστό προσωπικών αποταμιεύσεων των Αμερικανών τον Ιούλιο έφτασε το 3%, σύμφωνα με το Γραφείο Οικονομικής Ανάλυσης των ΗΠΑ, ένα από τα χαμηλότερα επίπεδα από την ύφεση του 2007-2009. Ο Πιρς επισήμανε ότι κάποιοι Αμερικανοί αντλούν από τις αποταμιεύσεις τους για να καλύψουν το κόστος της ανόδου των τιμών, τονίζοντας πάντως ότι «αυτό προφανώς δεν μπορεί να συνεχιστεί για πάντα».

Η ραγδαία αύξηση των επενδύσεων στην τεχνητή νοημοσύνη σε εθνικό επίπεδο, καθώς και τα κέρδη των πλουσίων στο χρηματιστήριο, υποδηλώνουν ότι η αμερικανική οικονομία μπορεί προς το παρόν να αντέξει τους κλυδωνισμούς. Ωστόσο, οι αυξημένες τιμές καυσίμων ρίχνουν τα ποσοστά δημοτικότητας του Αμερικανού προέδρου Ντόναλντ Τραμπ (Donald Trump) και δημιουργούν νέους κινδύνους για την οικονομία, καθώς πλησιάζουν οι ενδιάμεσες εκλογές στο Κογκρέσο τον Νοέμβριο.

Ποιοι παράγοντες τροφοδοτούν την κρίση στην αγορά πετρελαίου;

Το πρόβλημα στην αγορά πετρελαίου συνδέεται με τις περιορισμένες μεταφορές μέσω των Στενών του Ορμούζ, τους μαχητές Χούθι της Υεμένης που απειλούν τα δεξαμενόπλοια στην Ερυθρά Θάλασσα, και τις επιθέσεις των ουκρανικών δυνάμεων κατά διυλιστηρίων στη Ρωσία. Το υπουργείο Εμπορίου των ΗΠΑ εκτιμά ότι οι καταναλωτές ξόδεψαν πάνω από 400 δισεκατομμύρια δολάρια σε καύσιμα όπως η βενζίνη πέρυσι, χωρίς να υπολογίζονται τα έξοδα των επιχειρήσεων για ντίζελ.

Το μοντέλο του Πανεπιστημίου Brown, το οποίο αναλύει τις καθημερινές τιμές λιανικής και τα ιστορικά πρότυπα ζήτησης, εκτιμά ότι οι σωρευτικές δαπάνες για βενζίνη φέτος ήταν κατά 59 δισεκατομμύρια δολάρια υψηλότερες από ό,τι θα ήταν χωρίς τον πόλεμο, ενώ τα επιπλέον έξοδα για ντίζελ ανέρχονται σε περίπου 48 δισεκατομμύρια δολάρια. Οι εκτιμήσεις δεν υπολογίζουν τυχόν μείωση της ζήτησης λόγω των υψηλών τιμών, πράγμα που σημαίνει ότι τα πραγματικά στοιχεία ενδέχεται να είναι ελαφρώς χαμηλότερα.

«Αλλά κατά κάποιον τρόπο αυτό αποτελεί ένα ακόμη κόστος του πολέμου. Οι άνθρωποι αναγκάζονται να απομακρυνθούν από την κατανάλωση που διαφορετικά θα είχαν επιλέξει», δήλωσε ο Τζεφ Κόλγκαν (Jeff Colgan), καθηγητής στο Πανεπιστήμιο Brown και διευθυντής του Εργαστηρίου Κλιματικών Λύσεων του ιδίου πανεπιστημίου.

Εκτιμήσεις για αυξήσεις στις τιμές των τροφίμων

Το ντίζελ, βασικό καύσιμο για γεωργικά μηχανήματα, μηχανήματα κατασκευών και logistics, βρίσκεται πλέον στο επίκεντρο της πετρελαϊκής κρίσης. Τα συμβόλαια μελλοντικής εκπλήρωσης του αργού πετρελαίου Brent έκλεισαν την Τρίτη σε ιστορικό υψηλό στα 108,75 δολάρια το βαρέλι.

Οι τιμές φαίνεται να πλησιάζουν σε μια επικίνδυνη ζώνη, στην οποία ορισμένες επιχειρήσεις περιορίζουν τις δραστηριότητές τους που δεν είναι πλέον κερδοφόρες, δήλωσε η Ρουκάγια Ιμπραήμ (Rukaiyah Ibrahim), επικεφαλής στρατηγικής εμπορευμάτων στην BCA Research. «Πιθανότατα αυτό οδηγεί ήδη σε μείωση της ζήτησης», πρόσθεσε.

Οι καταναλωτές ενδέχεται τελικά να επιβαρυνθούν με μεγάλο μέρος του κόστους που θα προκύψει. «Πλησιάζουμε την εποχή της συγκομιδής για ορισμένες σημαντικές καλλιέργειες στις ΗΠΑ. Αυτό αποτελεί επίσης πηγή ανοδικής πίεσης στα καύσιμα που θα μπορούσε να μετακυλιστεί στις τιμές των τροφίμων», ανέφερε η Ιμπραήμ.