Ενα δίμετρο πορτρέτο του Νίκου Καζαντζάκη φτιαγμένο από 45.000 ασπρόμαυρα τουβλάκια Lego υποδέχεται τους επισκέπτες του αφιερώματος «Νίκος Καζαντζάκης, ο κοσμοπαρωρίτης» στο Μουσείο Μπενάκη, κτίριο της οδού Πειραιώς. Πρόκειται για ένα μεγάλο αφιέρωμα στον σπουδαιό Κρητικό συγγραφέα με στόχο να φωτίσει γνωστές αλλά και άνγωστες πτυχές της ζωής αλλά και του έργου του.

Το πρωτότυπο πορτραίτο φτιάχτηκε για τις ανάγκες της έκθεσης από το γραφείο της Lego στην Ελλάδα μαζί με τον Σπύρο Γερόπουλο και τους Gricks - Adult Fans of Lego. Είναι σε πραγματικό μέγεθος έτσι ώστε οι επισκέπτες να μπορούν να φωτογραφηθούν δίπλα στον Νίκο Καζαντζάκη.

Το αφιέρωμα με γενικό τίτλο «Νίκος Καζαντζάκης, ο κοσμοπαρωρίτης» περιλαμβάνει τρεις εκθέσεις που παρουσιάζονται στο Μουσείο Μπενάκη / Πειραιώς 138, στην Πινακοθήκη Γκίκα και στο Μουσείο Ισλαμικής Τέχνης.

Η κύρια έκθεση του αφιερώματος στο Μπενάκη στην Πειραιώς 138 με τίτλο «Ανήφορος» (21.12.2017 - 25.02.2018), αναδεικνύει σημαντικούς σταθμούς της πορείας του. Μια κόκκινη κλωστή που μας οδηγεί στα σημαντικότερα γεγονότα και πρόσωπα της ζωής του: τα πρώτα του βήματα και οι λογοτεχνικές αγωνίες, οι φίλοι και συνοδοιπόροι, τα πρόσωπα γυναικών με τις οποίες συνδέθηκε, η πολιτική δράση, οι λέξεις και ιδέες του, η έξοδος προς την Ευρώπη, η πολεμική που δέχτηκε, η διεθνής αναγνώριση...

Χειρόγραφα και δακτυλόγραφα, πρώτες εκδόσεις, προσωπικά αντικείμενα όπως τα γυαλιά και η πίπα του, μεταφρασμένα αντίτυπα βιβλίων του σε 50 γλώσσες, φωτογραφίες, στιγμιότυπα από τα ταξίδια του (από το Παρίσι ώς τη Σοβιετική Ενωση και από την Ελβετία ώς την Παλαιστίνη) συνθέτουν την ευανάγνωστη, ελκυστική έκθεση (καλλιτεχνικός διευθυντής του αφιερώματος ο Δημήτρης Καλοκύρης), που φωτίζει γνωστές αλλά και άγνωστες πλευρές του μεγάλου Κρητικού συγγραφέα και τον οικουμενικό χαρακτήρα του έργου του, με την παγκόσμια εμβέλεια και απήχηση.

Στις προθήκες βλέπουμε το ψηφιακό αντίτυπο της ιδιόχειρης αφιέρωσής του στην Εθνική Βιβλιοθήκη, στην πρώτη σελίδα της μετάφρασης της «Θείας Κωμωδίας» του Δάντη. Γράφει: «Στην Εθνική Βιβλιοθήκη της Ελάδας, μ` εβγνωμοσύνη, Νίκος Καζαντζάκης, Αθήνα 1-1-35». Κι ακόμα, εκτίθενται δακτυλόγραφα στα οποία ο ίδιος επεμβαίνει και διορθώνει: «Εγραφε και ξαναέγραφε συνεχώς διατυπώνοντας το νόημα του κόσμου μέσα του», όπως επισημαίνει ο Νίκος Μαθιουδάκης, επιστημονικός επιμελητής του αφιερώματος.

Ανακαλύπτουμε πως μόλις 23 ετών έγραψε το πρώτο του θεατρικό έργο με τίτλο «Ξημερώνει». Το πρώτο του μυθιστόρημα «Οφις και Κρίνο» που υπέγραψε με το ψευδώνυμο «Κάρμα Νιρβαμή» και με αφιέρωση στην «Τοτώ», τη μετέπειτα πρώτη σύζυγό του Γαλάτεια Αλεξίου.

Τα σενάρια που εμπνεύστηκε το 1928 στη Σοβιετική Ενωση, όπως «Το κόκκινο μαντήλι», «Αγιος Παχώμιος και Σία», «Λένιν», η αλληλογραφία του με τον Ελληνα πρόεδρο της 20th Century Fox, Σπύρο Σκούρα, που δείχνει το έντονο ενδιαφέρον του για τον κινηματογράφο. Σε ένα φιλμάκι της δεκαετίας του '50, ευδιάθετος μαζί με την Ελένη Καζαντζάκη, στον κήπο...

Το αφιέρωμα «Νίκος Καζαντζάκης, ο κοσμοπαρωρίτης» οργανώνεται σε συνεργασία με τις εκδόσεις Καζαντζάκη, το Μουσείο Καζαντζάκη, το Ιστορικό Μουσείο Κρήτης, την Εθνική Βιβλιοθήκη της Ελλάδος και το Πολιτιστικό Ιδρυμα Ομίλου Πειραιώς και έρχεται να επισφραγίσει το 2017, έτος αφιερωμένο στον κορυφαίο λογοτέχνη μας. Περιλαμβάνει τρεις εκθέσεις σε αντίστοιχα κτίρια του Μουσείου Μπενάκη.

Η έκθεση στην Πινακοθήκη Γκίκα (22.12.2017 - 24.02.2018) αναφέρεται στην «Οδύσεια», το καζαντζακικό επικό ποίημα, συνέχεια του φημισμένου ομηρικού έπους. Παρουσιάζονται τα σχέδια που φιλοτέχνησε ο Νίκος Χατζηκυριάκος-Γκίκας για την αγγλική μετάφραση του έργου (από το Μουσείο Μπενάκη) και τα χαρακτικά έργα του Χρήστου Σανταμούρη (από το Πολιτιστικό Ίδρυμα Ομίλου Πειραιώς).

Η έκθεση στο Μουσείο Ισλαμικής Τέχνης (22.12.2017 - 24.02.2018) έχει στόχο να αποτυπώσει την επαφή του Έλληνα λογοτέχνη με τον κόσμο της Ανατολής, με τη μυστικιστική ατμόσφαιρα που τη συνοδεύει και το φιλοσοφικό πνεύμα που τη διαπνέει. Εκτός από τα ταξίδια του στην Αίγυπτο (όπου συναντά τον Κ.Π. Καβάφη), το Σινά, την Κίνα και την Ιαπωνία (όπως αποτυπώνονται στις ταξιδιωτικές του διηγήσεις), παρουσιάζονται για πρώτη φορά τα χειρόγραφα δύο παραμυθιών του (διασκευές από τις «Ιστορίες της Χαλιμάς»), ενώ παράλληλα ανιχνεύονται τα στοιχεία που συνδέουν τον Kρητικό συγγραφέα με την ανατολίτικη κοσμοθεωρία.

Το αφιέρωμα θα διαρκέσει από 21 Δεκεμβρίου έως 25 Φεβρουαρίου και συνοδεύεται από ξεναγήσεις, θεατρικό μονόλογο της «Ασκητικής» από τον ηθοποιό και σκηνοθέτη Βασίλη Βασιλάκη, περφόρμανς με βάση την «Οδύσσεια» από τον Κωνσταντίνο Ντέλλα, εκπαιδευτικό πρόγραμμα με τίτλο «Το Αχ! και τα 24 μολυβένια στρατιωτάκια» κ.ά. Οι εκδηλώσεις τελούν υπό την αιγίδα του υπουργείου Πολιτισμού.