Σύμφωνα με πληροφορίες από ελεγκτικές πηγές, η ειδική υπηρεσία ΔΕΟΣ της ΑΑΔΕ εντόπισε και κατέσχεσε σημαντικές ποσότητες προστατευόμενων κοραλλιών, με εκτιμώμενη αξία που αγγίζει τις 800.000 ευρώ, φέρνοντας στο φως ένα καλά οργανωμένο κύκλωμα λαθρεμπορίας «κόκκινου χρυσού» προς την Ιταλία.

Επιχείρηση στη Σκόπελο: όταν το σκάφος αναψυχής είναι βιτρίνα

Το περιστατικό έλαβε χώρα στα ανοιχτά της Σκοπέλου και δείχνει πώς ο θαλάσσιος τουρισμός μπορεί να «κουμπώσει» με την οργανωμένο οικονομικό και περιβαλλοντικό έγκλημα.

Ένα σκάφος αναψυχής το οποίο είχαν μισθώσει Ιταλοί και κινείτο διακριτικά ανάμεσα σε δημοφιλείς διαδρομές των Βόρειων Σποράδων, είχε μετατραπεί σε πλωτή εξέδρα παράνομης εξόρυξης κοραλλιών. Στο σκάφος περιέχονταν τα πάντα: ειδικός εξοπλισμός καταδύσεων, εργαλεία αποκοπής, αυτοσχέδιες αποθήκες και ψυχόμενοι χώροι φύλαξης του πολύτιμου φορτίου.

Risk analysis, ψηφιακά ίχνη και μεταφορική βιτρίνα

Η επιχείρηση δεν ξεκίνησε από τυχαίο έλεγχο στη θάλασσα, αλλά από την ξηρά — από τα δεδομένα. Τα συστήματα ανάλυσης κινδύνου της ΑΑΔΕ που χρησιμοποιούνται ευρέως για την καταπολέμηση λαθρεμπορίου (ναρκωτικά, καπνικά, παραποιημένα προϊόντα κ.ά.), «χτύπησαν» συναγερμό σε συγκεκριμένη μεταφορική εταιρεία, η οποία εμφάνιζε σειρά ασυνήθιστων φορτώσεων και διαδρομών προς λιμάνια της βόρειας και κεντρικής Ιταλίας.

Η εταιρεία, που λειτουργούσε κατά τα φαινόμενα ως νόμιμη επιχείρηση logistics, φάνηκε να χρησιμοποιείται ως «βιτρίνα» για να καλύπτει τις κινήσεις λαθρεμπόρων: μικρά πακέτα, ψευδείς περιγραφές και ασαφείς δηλώσεις περιεχομένου, εντάσσονταν σε μεγαλύτερα νόμιμα φορτία. Η ανάλυση των φακέλων εισαγωγών-εξαγωγών, των δηλώσεων και των συνοδευτικών εγγράφων έφερε στο προσκήνιο την ομάδα των Ιταλών δραστών και τις συχνές αφίξεις τους στα ελληνικά νησιά.

Μέσα από διασταυρώσεις στοιχείων (δηλώσεις πλοίων αναψυχής, κινήσεις καρτών, δεδομένα AIS, δρομολόγια της μεταφορικής) αποκαλύφθηκε η ελεγκτική εικόνα: ένα σκάφος που εμφανιζόταν «καθαρό» ως προς τα χαρτιά του, αλλά συνδεόταν συχνά και επαναλαμβανόμενα με ύποπτες αποστολές.

Σύμφωνα με πληροφορίες, το πλήρωμα του σκάφους αποτελούσαν Ιταλοί δύτες με εμπειρία σε μεγάλα βάθη, οι οποίοι βουτούσαν σε συγκεκριμένους βυθούς που βρίσκονται εντός ή στα όρια περιοχών του δικτύου Natura 2000, όπου τα κοραλλιογενή οικοσυστήματα προστατεύονται αυστηρά από την ευρωπαϊκή νομοθεσία.

Το «εμπόρευμα» δεν ήταν απλώς διακοσμητικά θαλασσινά «σουβενίρ», αλλά πρώτης ύλης για υψηλής αξίας κοσμήματα και αντικείμενα πολυτελείας.

«Αλιεύματα» αξίας 800.000 ευρώ

Η ΔΕΟΣ σε συνεργασία με το Λιμενικό προχώρησε σε στοχευμένο έλεγχο, εντοπίζοντας τις ποσότητες κοραλλιών και τα εργαλεία εξόρυξης, ενώ ήδη έχουν ενεργοποιηθεί οι δίαυλοι διεθνούς συνεργασίας με τις ιταλικές αρχές για την ταυτοποίηση των παραληπτών και πιθανών συνεργών σε άλλα κράτη.

Η αξία των ευρημάτων που εντοπίστηκαν, με μια πρώτη εκτίμηση, υπολογίζεται σε περίπου 800.000 ευρώ, τα οποία κατέληγαν από τον ελληνικό βυθό, στα εργαστήρια της νότιας Ιταλίας.

Το «κόκκινο κοράλλι» θεωρείται εδώ και δεκαετίες ο «κόκκινος χρυσός» της Μεσογείου. Στη νότια Ιταλία —με επίκεντρο περιοχές όπως η Torre del Greco, κοντά στη Νάπολη— έχουν αναπτυχθεί ισχυρές βιοτεχνίες επεξεργασίας και κοπής κοραλλιών, οι οποίες τροφοδοτούν διεθνείς οίκους κοσμημάτων. Η νόμιμη δραστηριότητα, με αυστηρές ποσοστώσεις και άδειες, συνυπάρχει με μια παράλληλη μαύρη αγορά, όπου το παράνομα αλιευμένο κοράλλι από όλη τη Μεσόγειο διοχετεύεται με κρυφά δρομολόγια και εικονικές δηλώσεις.

Έρευνες που έχουν χρηματοδοτηθεί από την Ευρωπαϊκή Ένωση εκτιμούν ότι κάθε χρόνο κοράλλια αξίας αρκετών εκατομμυρίων ευρώ διακινούνται παράνομα, με τη Βόρεια Αφρική και τη νότια Ιταλία να λειτουργούν ως βασικούς κόμβους επεξεργασίας και εξαγωγής τους. Συνήθως καταλήγουν σε πολυτελή ενυδρεία και ακριβά κοσμήματα.

Ωστόσο το λαθρεμπόριο κοραλλιών είναι κομμάτι της ευρύτερης αγοράς παράνομης διακίνησης θαλάσσιας άγριας ζωής: κοράλλια, τροπικά ψάρια, γιγάντια όστρακα, θαλάσσιοι ιππόκαμποι κ.ά. τροφοδοτούν συχνά «χομπίστες» που ασχολούνται με την αγορά πολυτελών ενυδρείων και «reef tanks». Σε άλλες περιπτώσεις, καταλήγουν στην αγορά κοσμημάτων και διακοσμητικών αντικειμένων, με το κόκκινο κοράλλι να αποτελεί περιζήτητη πρώτη ύλη για βραχιόλια, κολιέ και φυλαχτά, συχνά με προέλευση αδιαφανή ή εντελώς παράνομη.

Σε θεσμικό επίπεδο, η επιχείρηση της Γενικης Διεύθυνσης ΔΕΟΣ αποτελεί μία ακόμα επιτυχία που βασίστηκε στις ψηφιακές μεθόδους ελέγχου της ΑΑΔΕ: ανάλυση κινδύνου, διασταύρωση δηλώσεων, στοχευμένες επιχειρήσεις στη θάλασσα με βάση ψηφιακά ίχνη, αλλά και διεθνής συνεργασία με τελωνειακές και διωκτικές αρχές άλλων κρατών.

Στο πλαίσιο της σύμβασης CITES και του δικτύου Natura 2000, η συλλογή, μεταφορά και πώληση προστατευόμενων θαλάσσιων ειδών χωρίς άδεια είναι αυστηρά απαγορευμένη. Παρ’ όλα αυτά, οι εγκληματικές ομάδες αξιοποιούν κενά στην επιτήρηση, ψευδείς δηλώσεις και πολυεπίπεδα δίκτυα μεταφορικών για να «καμουφλάρουν» τα φορτία τους μέσα σε νόμιμες αποστολές άλλων εμπορευμάτων.

Η Ελλάδα διαθέτει ήδη σημαντικό αριθμό θαλάσσιων περιοχών Natura 2000, με υποχρέωση να προστατεύει κοραλλιογενή οικοσυστήματα, ύφαλους και θαλάσσιες σπηλιές που φιλοξενούν σπάνια είδη. Η υπόθεση του «κόκκινου χρυσού» στο Αιγαίο δείχνει ότι, πέρα από τις κλασικές απειλές (υπεραλίευση, κλιματική κρίση, ρύπανση), τα κοράλλια αντιμετωπίζουν και την πίεση ενός διεθνούς κυκλώματος που βλέπει τον βυθό ως πεδίο εκμετάλλευσης υψηλής απόδοσης.